trabaho

Cebuano word: trabaho — “work; job; employment”

1. Part of speech, meaning, usage, and example sentences

• Part of speech: noun (also used as a verb root, e.g., mag-trabaho “to work”).
• Meaning: paid employment, a specific job, or the act of labor.
• Typical usage:
  • Ang trabaho lisod pero makalingaw. — “The work is hard but enjoyable.”
  • Human sa trabaho, molingkod ra ko. — “After work, I just sit down.”

2. Singular & plural forms

• Singular: trabaho
• Plural: mga trabaho (never “trabahos”)

3. Position in a sentence

• Subject: Ang trabaho nakakapoy kung walay pahulay. — “Work is tiring if there’s no rest.”
• Object: Gipangita niya ang trabaho nga duol sa balay. — “She looked for a job near home.”
• Locative/verb phrase: Naa pa ko sa trabaho karon. — “I’m still at work right now.”

4. Common collocations

• bag-ong trabaho – new job
• oras sa trabaho – work hours
• mga trabaho sa opisina – office jobs
• trabaho ug pamilya – work and family
• walay trabaho – unemployed / without work

5. Detailed usage notes

• Abstract vs. specific: trabaho may refer to employment in general (Aduna ba kay trabaho? “Do you have a job?”) or a particular task (humanon nato ang trabaho “let’s finish the task”).
• Verb family: As a root it forms common verbs: mag-trabaho (future/present), nagtatrabaho (Tagalog influence; Cebuano uses nagt-r a baho → nagt-trabaho), git-rabaho (worked on).
• Preposition pairing: Use sa trabaho for “at work” or para sa trabaho for “for work.”
• Idiomatic use: trabaho number one — “priority task.”

6. Common mistakes to watch for

• – Writing trabahos for the plural instead of mga trabaho.
• – Forgetting the article ang / sa when trabaho is the subject or location.
• – Using Tagalog continuous nagtatrabaho inside Cebuano sentences (pure Cebuano uses nag-trabaho).
• – Omitting nga after an adjective (bag-o trabaho ❌ → bag-ong trabaho ✅).
• – Mixing English word order (“finish the trabajo”) instead of consistent Cebuano.

7. Conversational phrases

1. Asa ka nag-trabaho? — “Where do you work?”
2. Human sa trabaho, mang-kaon ta. — “After work, let’s eat.”
3. Na-human na ba nimo ang trabaho? — “Have you finished the task?”
4. Wala pa koy trabaho karon. — “I don’t have a job right now.”
5. Ang trabaho importante, pero ang pahulay usab. — “Work is important, but so is rest.”

8. Short everyday conversations

• Exchange 1
  A: Asa imong trabaho? — “Where is your job located?”
  B: Sa syudad, duol sa mall. — “In the city, near the mall.”
• Exchange 2
  A: Unsa’y oras nimo mo-off sa trabaho? — “What time do you get off work?”
  B: Alas-singko sa hapon. — “Five in the afternoon.”
• Exchange 3
  A: Kinsa ang imong ka-trabaho? — “Who is your coworker?”
  B: Si Jessa ug si Mark. — “Jessa and Mark.”
• Exchange 4
  A: Ngano nga dugay ka nakagawas sa trabaho? — “Why did you leave work late?”
  B: Daghan kaayong report nga akong gi-human. — “I had many reports to finish.”
• Exchange 5
  A: Kanus-a ka mag-apply og lain nga trabaho? — “When will you apply for another job?”
  B: Sunod bulan kung makit-an ko og mas maayo. — “Next month if I find a better one.”

Question–Answer Exercise

Part 1 – Five questions with shuffled answer choices

1. Asa gipahimutang ang trabaho sa kompanya?
   • A. Gipahimutang ang trabaho sa kompanya.
   • B. Sa kompanya gipahimutang ang trabaho.
   • C. Ang trabaho sa kompanya gipahimutang.
2. Unsa’y gikinahanglan para sa trabaho?
   • A. Ang resume gikinahanglan para sa trabaho.
   • B. Para sa trabaho gikinahanglan ang resume.
   • C. Gikinahanglan para sa trabaho ang resume.
3. Kinsa ang mo-dawat sa trabaho karon?
   • A. Si Leo ang mo-dawat sa trabaho karon.
   • B. Karon si Leo mo-dawat ang sa trabaho.
   • C. Ang si Leo karon mo-dawat sa trabaho.
4. Kanus-a nimo gisugdan ang trabaho?
   • A. Kanus-a nimo gisugdan ang trabaho.
   • B. Gisugdan nimo kanus-a ang trabaho.
   • C. Ang trabaho gisugdan nimo kanus-a.
5. Ngano nga nag-lisod ang trabaho?
   • A. Tungod sa deadline nag-lisod ang trabaho.
   • B. Nag-lisod tungod sa deadline ang trabaho.
   • C. Ang trabaho tungod sa deadline nag-lisod.

Part 2 – Correct answers

1. Correct sentence: B — Sa kompanya gipahimutang ang trabaho.
   • Start with the location (Sa kompanya), then verb + subject — the natural Cebuano sequence.
2. Correct sentence: C — Gikinahanglan para sa trabaho ang resume.
   • Verb phrase first, purpose phrase next, followed by the needed item (ang resume).
3. Correct sentence: A — Si Leo ang mo-dawat sa trabaho karon.
   • Personal name takes Si; ang flags him as the person accepting the job.
4. Correct sentence: A — Kanus-a nimo gisugdan ang trabaho.
   • Question word Kanus-a opens; pronoun + verb + object come after.
5. Correct sentence: A — Tungod sa deadline nag-lisod ang trabaho.
   • Cause phrase “Tungod sa deadline” is fronted; verb-subject order follows.